De bijzondere flora van de IJssel

De IJssel mag dan als landschap bijzonder zijn, dat geldt zeker ook voor de plantenwereld die er groeit. Weliswaar wordt de vegetatie er in hoge mate door de landbouw gedomineerd, soms vind je op dijken en in natuurgebieden planten die je ook kunt aantreffen in de laaggebergten langs de Rijn, zoals de Eifel, de Hundsrück en de Vogezen.

Meegevoerd door de rivier

Niet helemaal vreemd, want de plantenzaden worden gemakkelijk door het water meegevoerd. Bovendien zijn rivierdalen door hun komvorm en de instraling meestal net een tikje warmer dan de omgeving. Daarnaast is er qua vegetatiesamenstelling ook enige verwantschap met de kustduinen, zeker op plaatsen langs de IJssel die zandig en droog zijn, zoals de rivierduinen. De plantensamenstelling wijkt daarmee zo zeer af van de Veluwe en de Achterhoek, dat botanici er een eigen naam aan hebben gegeven: het ‘Fluviatiel district’. Plantensoorten die voor dit district kenmerkend zijn meestal niet uniek voor het rivierengebied, maar je ziet ze toch vooral vaak dáár. Wat meer algemene soorten uit dit district zijn veldsalie, cichorei, wilde peen, pastinaak, kruldistel, kruisdistel (geen distel maar een stekelige schermbloemige), kroonkruid, vogelmelk, beemdkroon, kraailook en wilde kaardebol. Daarnaast nog een heel stel zeldzaamheidjes die de meeste mensen weinig zeggen.

Geelster

Heel bijzonder en behoorlijk kenmerkend voor de IJssel zijn de geelsterren, kleine bolgewasjes uit het geslacht van de lelies. Langs de IJssel groeien er drie: de akkergeelster, de bosgeelster en de weidegeelster. De meest zeldzame, de bosgeelster, groeit bij de kasteelheuvel van Bronkhorst.

De akkergeelster is een soort die zich vooral thuis voelt op landgoederen in het rivierengebied. De weidegeelster, allerminst een algemene plant, komt van de drie nog het meest voor: op rivierduinen, maar ook op grazige, enigszins bemeste en ook enigszins losgewoelde grond op de stadswallen en begraafplaatsen van de Hanzesteden langs de IJssel. Op Cortenoever groeit de weidegeelster massaal, op de hogere en meest zandige delen van een gewoon boerenweiland langs de IJssel.
Ook zeer bijzonder is de kievitsbloem, die in april massaal bloeit. De kievitsbloemen, in een paars geblokt en een geheel witte variant, kwamen vroeger op meer plekken voor langs de benedenloop van de IJssel, maar zijn nu teruggedrongen tot twee veldjes in het natuurgebied Scherenwelle bij het dorp Wilsum (etappe 6).